VAN-DİLKAYA

Dilkaya Höyüğü Doğu Anadolu'daki Van Gölü'nün doğu kıyısında, Van Kenti'nin 35 km güneyindeki Dilkaya Köyü'nde yer almaktadır. Höyük, Erken Tunç, Erken ve Orta Demir Çağları içermektedir. Çok farklı tiplerde yüzlerce mezarı içeren Demir Çağ ve Orta Çağ mezarlığı,  Urartu öncesi ve Urartu dönemi gömü gelenekleri hakkında da bilgiler vermiştir.

1984 yılından itibaren 8 yıl kesintisiz devam eden kazılar, höyükte ana üç yerleşim katı olduğunu göstermiştir. Bunlar, Erken Tunç Çağ II ve III, Erken ve Orta Demir Çağ ve Orta Çağ'dır. Erken Tunç Çağ II ve III, diğer bir değişle Erken Transkafkasya  II (M.Ö. 2600-2300.) ve  III (M.Ö.2300-1800/1700), dairesel evler, koyu yüzlü, perdahlı, insize ve kabartma bezemeli ve parmak delik kuplu keramik ile temsil edilmektedir. Bu tabaklardan herhangi madeni buluntu ele geçmemiştir. Van Gölü'nün kuzey kıyısında yer alan Süphan Dağı'ndan alınan obsidyen, farklı tipte alet ve silah yapımında kullanılmak üzere geniş kullanım alanı bulmuştur. Hayvan kemiği, kil ve ahşaptan yapılan pek çok ağırşak, Dilkaya'da tekstil endüstrisini gelişmiş olduğunu göstermektedir.

Dilkaya'nın Erken Tunç Çağ III ve Erken Demir Çağ katları arasında bir hiatus vardır. Höyük günümüzden önce insan tahribatına maruz kaldığından, çok az mimari kalıntı günümüze ulaşabilmiş ve bu kata ait karakteristik özellikler daha çok mezarlık alanında ortaya konabilmiştir. Bu döneme ait keramik genellikle soluk kahverengi, kahverengi ve kırmızı renklerde, ağız ve omuzda oluk bezemesi olan özellikler ile temsil edilmektedir. Derin ve omurgalı kaseler ve küçük küpler yaygın formları oluşturur. Benzer keramik Elazığ bölgesinde gerçekleştirilen yüzey araştırmalarında da ele geçmiştir. Erken Demir Çağ mezarlarında kremasyon ve inhumasyon gömü iki temel gelenek olarak karşımıza çıkar. Söz konusu mezarlarda basit toprak mezar ve oda mezar geleneği uygulanmıştır. Mezar hediyesi olarak çeşitli kaplarda formlar ve demir objeler ele geçmiştir. Dilkaya'daki Erken Demir Çağ katları ve mezarları, M.Ö. 1100-1000 tarihleri arasında olmalıdır.

Dilkaya, Orta Demir Çağ boyunca Urartu tarafından yerleşim görmüştür (M.Ö. 1100-1000). Bu katlarda benzer keramik formları ve renkler yaygın olsa da kırmız açkılı Urartu keramiği baskın olmaya başlamıştır. Küçük buluntular silindir ve damga mühürleri, yılan formlu tunç bilezik, bezemeli tunç kemerler, Urartu katlarında, mezarlarında ve urnelerinde görülmektedir.Yerleşim Urartu dönemini izleyen büyük hiatustan sonra Orta Çağ'da tekrar yerleşim görmüştür. Bu  bazı tunç Bizans sikkelerine göre M.Ö. 10. y.y.'da gerçekleşmiş olmalıdır. Höyükte Orta Çağ katları birkaç alt evreye ayrılmaktadır. Bu katlar Osmanlı'ya kadar uzanan oldukça uzun bir dönemi içermektedir. Orta Çağ insanları ölülerini basit taş mezarlar ya da basit toprak mezarlara gömmüşlerdir. Oldukça mütevazı mezar sunuları, mezarlarda bulunan insanların ekonomik durumlarını göstermektedir.

Yayınlar:

A. Çilingiroğlu, "Van-Dilkaya Höyüğü Ön Çalışması", II. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 1984, İzmir, 159-161.

A. Çilingiroğlu, "Van-Dilkaya Höyüğü 1984 Yılı Kazıları", II. Kazı Sonuçları Toplantısı,1985, Ankara, 151-162.

A. Çilingiroğlu, "Van- Dilkaya Höyüğü Kazıları 1985",  VII. Kazı Sonuçları Toplantısı I, 1986, Ankara, 81-94.

A. Çilingiroğlu, "Van-Dilkaya Höyüğü Kazısı", IX. Kazı Sonuçları Toplantısı I, 1987, Ankara, 229-247.

A. Çilingiroğlu, "Van-Dilkaya Höyüğü 1987 Kazısı", X. Kazı Sonuçları Toplantısı I, 1988, Ankara, 261-272.

A. Çilingiroğlu, "Van-Dilkaya Höyüğü  Kazıları, 1988", XI. Kazı Sonuçları Toplantısı I, 1989, Antalya, 247-254.

A. Çilingiroğlu, " Van- Dilkaya Höyüğü Kazıları, 1989", XII Kazı Sonuçları Toplantısı I, 1990, Ankara, 271-276.

A. Çilingiroğlu, "Van-Dilkaya Höyüğü Kazısı, 1990", XIII Kazı Sonuçları Toplantısı I, 1991, Çanakkale, 403-422.

The excavations of Dilkaya close down in 1991. Final publication is about to publish;

A.Cilingiroglu, ‘’Van-Dilkaya Hoyugu Kazilari:Kapanis’’, XIV. Kazı Sonucları Toplantısı I,Ankara,1993, 29-38.

 

 Tarihçe -Akademik Kadro-Projeler-Laboratuvarlar-Akademik Takvim-Duyurular-Linkler