Rahmi Hüseyin ÜNAL, OSMANLI ÖNCESİ ANADOLU-TÜRK MİMARİSİNDE TAÇKAPILAR, E.Ü. Edebiyat Fakültesi Yayınları No:14, İzmir, 1982.

İÇİNDEKİLER:

ÖNSÖZ 5

İnceleme kapsamına alınan yapıların listesi 9

GİRİŞ 17

Taçkapılarda profil ve kademelenme 30

1- Bir kenarı kavisli düz silmeler 30

2- Taç kapı yüzeyi ile 45 derecelik açı yapacak şekilde düzenlenmiş düz

silmeler 30

3- Kaval silmeler 32

4- Mukarnas şeritler 32

Kavsaralar 34

1- Sivri kemer tonozlu 35

2- Çeyrek küre veya benzeri şekilli kavsaralar 36

3- Mukarnaslı kavsaralar 37

Kuşatma kemerleri 40

1- Üç dilimli kuşatma kemerleri 41

2- Çift kuşatma kemerleri 41

3- Taçkapıdaki tek süsleme şeridi tarafından meydana getirilen kuşatma

kemerleri 41

4- Bir veya iki şerit halinde aşağıya kadar devam eden kuşatma kemerleri

42

5- Ana nişin içini dolanan kuşatma kemerleri 42

6- Taç kapı çerçevesi tarafından kesilen kuşatma kemerleri 42

7- Kemer köşeliklerini çerçeveleyen kuşatma kemerleri 42

8- Geçmeli kemerlemeler dizisinden oluşan kuşatma kemerleri 43

Kuşatma kemerleri üzerindeki süsleme 43

1- Bitkisel veya geometerik örnekli süsleme şeritlerinden meydana gelen

kuşatma

kemerleri 43

2-Yazı şeridinden oluşan kuşatma kemerleri 44

Giriş kapılarının örtü şekilleri 46

1- Kemerlerle örtülü giriş kapıları 46

a- Basık kemerle örtülü giriş kapıları 46

b- Yuvarlak kemerle örtülü giriş kapıları 48

c- Kavsaraları sivri kemerle örtülü giriş kapıları 48

d- Bursa kemeriyle örtülü giriş kapıları 48

2- Atkı taşıyla örtülü giriş kapıları 49

Söğeleri bezenmiş örtülü giriş kapıları 50

İnşa kitabeleri 51

1-Kavsaranın içine yerleştirilmiş inşa kitabeleri 51

a- Tek veya çift satır halinde ana nişin üç yüzünü dolananlar 51

b- Giriş kapısı kemerinin köşelikleri üzerinde yer alanlar 52

c- Kavsaraları mukarnaslı giriş kapılarında, ana nişin cephe yüzünde,

kavsara ile giriş kapısı kemeri arasına yerleştirilmiş olanlar 52

d- Atkı taşı üzerine kazınmış olanlar 52

e- Kavsaraları sivri kemer tonozlu taç kapılarda, kavsara içinde

bir yere yerleştirilmilş olanlar 53

2- Kavsaranın üst kısmına yerleştirilmiş inşa kitabeleri 53

3- Taç kapı üzerinde veya dışında, alışılmamış yerlere konulmuş inşa

kitabeleri 54

Köşe sütuncukları 55

1- Daire profilli silindirik köşe sütuncukları 57

a- Geçmelerle süslenmiş silindirik sütuncuklar 57

b- Dikine veya enine zigzaglar veya burmalı yivlerle

süslenmiş silindirik sütuncuklar 58

c- Geometrik örneklerle süslenmiş silindirik sütuncuklar 58

d- Bitkisel örneklerle süslenmiş silindirik sütuncuklar 59

e- İki bölüm halinde bezenmiş silindirik sütuncuklar 60

2- Kare profilli köşe sütuncukları 60

3- Düzgün sekizgen profilli köşe sütuncukları 61

Köşe sütuncuk başlıkları 62

1- Silmeler ve mukarnas şeritlerinin başlık yerine kullanıldığı örnekler

63

2- Alt köşeleri yuvarlatılmış tabla başlıklar 63

3- Bir köşeleri üzerine oturtulmuş zar başlıklar 64

4- Konik veya piramidal başlıklar 65

5- İki kademeli başlıklar 66

a- Alt ve üst kısmı aynı biçimde (konik) olanlar 66

b- Alt kademesi konik, üst kademesi piramidal başlıklar 67

c- Alt kademeleri konik, üst kademeleri yıldız benzeri profilli prizmatik

başlıklar 67 d- Deiğişik şekilli başlıklar

6- Kendine özgü özellikleri olan başlıklar 68

1- Profil 69

Mihrabiyeler 69

2- Kavsaralar 71

3- Köşe sütuncukları ve başlıklar 72

4- Süsleme 73

Gülbezek ve kabaralar 75

1- Taç kapı cephesinde, geometrik süsleme şeritleri arasındaki

boşluklara yerleştirilmiş gülbezekler 76

2- Ana niş kavsarası kuşatma kemerinin iç veya dış kısmına veya

kuşatma kemeri tepesinin üst kısmına yerleştirilmiş gülbezekler 77

3- Kavsara içine yerleştirilmiş gülbezekler 77

4- Mihrabiye çerçeveleri içine veya dışına yerleştirilmiş gülbezekler 77

Gülbezeklerde süsleme 77

1- Geometrik örneklerle bezenmiş olanlar 77

2- Bitkisel örneklerle bezenmiş olanlar 78

3- Karma örneklerle bezenmiş olanlar 80

4- İçleri yazıyla doldurulmuş olanlar 80

5- İçlerine birer figür yerleştirilmiş olanlar 80

Kabaralar 81

1- Geometrik örneklerle süslü kabaralar 81

2- Bitkisel örneklerle süslü kabaralar 82

3- Süslemesiz kabaralar 82

Diskler 82

Taç kapılarda süsleme 83

Silmeler ve düz silmeler 84

Geometrik süsleme 84

1- Geçmeler 87

2- Yanlardan da devam ettirilebilen örnekler 87

A- Düzgün veya karmaşık kırık hatlardan oluşan örnekeler 88

B- Yıldız örnekleri 89

a- Sivri kollu yıldızlar 89

b- Kolları iki paralel hattan meydana gelen yıldızlar 89

c- Çokgenler içine alınmış yıldızlar 90

C- Düzgün veya düzensiz çokgenlerin meydana getirdiği örnekler

Yarım yıldız örnekli bordürler ve mukarnaslar 92

Yazı taklidi şeritler ve süsleme haline gelmiş yazı şeritleri 93

Bitkisel süsleme 94

Palmetler 95

Lotuslar 96

Kenger yaprakları (akantus) 97

Rûmiler 97

Saplar 97

Bitkisel örnekli şeritler 98

a- Kıvrımdal örnekleri 98

b- Fistolar 99

Dolgu veya alan süslemesi 99

Karma süsleme 100

Figürlü süsleme 101

İnsan figürleri 103

Yırtıcı hayvan (pars-arslan) figürleri 104

Kuş ve çift başlı kartal figürleri 106

Gruplar halinde tasvir edilen hayvan figürleri 107

Ejder figürleri 107

Diğer hayvan figürleri 108

Palmiye figürleri 108

Sonuç 110

L.DOĞER, İZMİR ARKEOLOJİ MÜZESİ ÖRNEKLERİYLE KAZIMA DEKORLU EGE-BİZANS SERAMİKLERİ, E.Ü. Edebiyat Fakültesi Yayınları, İzmir 2000.

İÇİNDEKİLER

Önsöz (I)

Giriş 1

I.Bölüm: Sırlı Seramik Yüklü Bizans Batıkları İle Çeşitli Kolleksiyonlara Dağılmış Sırlı Seramikler 5

Harita I 10

II. Bölüm: Ege-Bizans Seramikleri Hakkında Genel Bilgi 11

III. Bölüm: İzmir Arkeoloji Müzesindeki Sualtı Buluntusu Kazıma Dekorlu Ege-Bizans Seramikleri 15

I.Hamur Yapısı 15

II Astar Özellikleri 20

III. Sır Özellikleri 21

IV Form Tipleri 22

IV.1 Çanaklar 22

IV.2 Tabaklar 28

Tablo.I 32

Tablo.II 33

Tablo.III 34

V. Yapım ve Dekorasyon Teknikleri 35

VI. Dekorasyon 36

VI.1. Hayvan Figürlü Kaplar 36

VI.1.a. Su Kuşu Figürlü Kaplar 36

IV.1.b. Balık Figürlü Kaplar 46

IV.1.c. Deniz Yıldızı Figürlü Kap 49

IV.1.d. Aslan Başı Figürlü Kaplar 49

IV.2 Bitkisel Motifli Kaplar 50

IV.2.a. Serbest Düzende Bitkisel Motifli Kaplar 50

IV.2.b. Madalyonlar İçinde Sınırlanmış Bitkisel Motifli Kaplar 58

IV.3. Geometrik Motifli Kap 60

Tablo IV 62

Tablo V 63

Tablo VI 64

Tablo VII 65

Değerlendirme ve Sonuç 67

Katalog 75

Kısaltmalar 117

Bibliyografya 123

Resimler 133

LALE BULUT, SAMSAT ORTAÇAĞ SERAMİKLERİ (Lüster ve Sıraltılar), E.Ü. Edebiyat Fakültesi Yayınları İzmir 2000

ÇİNDEKİLER

Önsöz (I)

I.TARİH İÇİNDE SAMSAT 1

II. SAMSAT KAZILARI 7

III. SERAMİKLER 9

1.Sıraltı Teknikli Seramikler 9

a-Şeffaf Renksiz Sıraltına Çok Renkli (Siyah, Mavi, Kahverengi, Yeşil ve Mor) Dekorlu Seramikler 10

b- Firuze Sıraltına Siyah Dekorlu Seramikler 14

2. Lüster Teknikli Seramikler 17

a-Beyaz Lüsterler 18

b-Mavi Süslü Beyaz Lüsterler 22

c-Mor Lüsterler 22

d-Kobalt Mavisi Lüsterler 23

KATALOG 31

1.Sıraltı Teknikli Seramikler 31

2.Lüster Teknikli Seramikler 72

SONUÇ 103

BİBLİYOGRAFYA 105

ARKEOLOJİ-SANAT TARİHİ DERGİSİ I, (Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları), İzmir 1982.

İÇİNDEKİLER 1

Ömür BAKIRER,

Kufî Yazıda Geometrik Yorumlar Üzerine Bir Deneme 21

Örcün BARIŞTA,

XVI. Yüzyıl Türk İşleme Sanatı

(Turkish Embroideries From the Sixeenth Century) 29

Bekir DENİZ,

Karadeniz Bölgesinde İlginç Bir Dokuma Çeşidi “Dasdar” 31

Güner İNAL,

Topkapı Sarayı Müzesindeki İki Onaltıncı Yüzyıl Hamse’sinin Minyatürleri

37

Selçuk MÜLAYİM,

Geometrik Kompozisyonların Çözümlenmesine Bir Yaklaşım 51

(An Approach in Analyzing the Geometrical Compositions) 63

Gönül ÖNEY,

1978-79 ve 1981 Yılı Samsat Kazılarında Bulunan İslam Devri

Buluntularıyla İlgili İlk Haber 71

Rahmi Hüseyin ÜNAL,

Kozluk’ta (Siirt) İki Cami 81

ARKEOLOJİ-SANAT TARİHİ DERGİSİ II, (Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları), İzmir 1983.

İÇİNDEKİLER

Mükerrem (Usman) ANABOLU,

Küçük Asya Sikkeleri Üzerindeki Mimarlık Yapıtları İle

İlişkili olan Resimler 1

Erol ATALAY,

Efes (Selçuk) Müzesinde Bulunan Karikatür Terracottalar 5

[ Karikatur Figurinen Im Ephesos Museum (Selçuk)] 12

Kenan BİLİCİ,

Anadolu Taş Tezyinatında Hayvan Üslubu

(Erken Devir Örnekleri Üzerine Bir Deneme) 19

Altan ÇİLİNGİROĞLU,

Urartu Sur Duvarları Üzerine Düşünceler 28

Bozkurt ERSOY,

Bergama’da Parmaklı ve Lonca Mescitleri 38

Hasan MALAY,

Batı Anadolu’nun Antik Çağdaki Ekonomik Durumu 50

Selçuk MÜLAYİM,

Türk Süsleme Sanatında “Arabesk” Problemi 62

Gönül ÖNEY,

Bir Grup Selçuklu Seramiğinde İnsan Tasviri 86

Rahmi Hüseyin ÜNAL,

Doğu Anadolu’da Bilinmeyen Üç Selçuklu Hanı 106

ARKEOLOJİ-SANAT TARİHİ DERGİSİ III, (Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları), İzmir 1984.

İÇİNDEKİLER

Mükerrem (Usman) ANABOLU,

Batı Anadolu’da Bulunan Hellenistik Çağ ve Roma İmparatorluk

Çağı Girland (Askı) Sunakları 1

Yıldız DEMİRİZ,

Acanthus; Türkiye’nin Arkeoloji ve Sanat Tarihi Terminolojisine

Yanlış Adla Girmiş Bir Bitki Motifi 19

Bekir DENİZ,

Kırşehir Halıları 25

Güner İNAL,

Tek Figürlerden Oluşan Osmanlı Albüm Resimleri 83

Selçuk MÜLAYİM,

Plastik Sanatlarda Anlatım Biçimleri ve Üslup 97

Yusuf OĞUZOĞLU-Selçuk MÜLAYİM,

Konya Mevlana Türbesi’nin Restorasyonu İle İlgili H. 1109 (1698)

Tarihli Üç Belge 115

Gönül ÖNEY,

Gazneli Saray Süslemelerinin Anadolu Selçuk Saray Süslemelerine

Akisleri 123

Reflection of Ghaznavid Palace Decoration on Anatolion Seljuk

Palace Decoration 133

ARKEOLOJİ-SANAT TARİHİ DERGİSİ IV, (Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları), İzmir 1988

İÇİNDEKİLER

Mükerrem (usman) ANABOLU,

Tiyatro Maskeleri Tarafından Taşınan Askı (Girland) Motifi 1

Altan ÇİLİNGİROĞLU,

Van Gölü Havzasında M.Ö. 2. Binyıla Ait Boyalı Çanak-Çömlek Geleneği 5

Bekir DENİZ,

Aksaray’da (Niğde) Ahşap Sütunlu İki Köy Camii 19

Bozkurt ERSOY,

Bergama Ulu Camii 57

İnci KUYULU,

Geç Dönem Anadolu Tasvir Sanatından

Yeni Bir Örnek:Soma Damgacı Camii 67

Yılmaz ÖNGE,

Türk Mimarisinde Çivili Tezyinat 79

S. Yıldız ÖTÜKEN,

Karacabey İlçesindeki Tophisar Köyünün

Ortaçağdaki Önemi ve Tarihi Eserleri 89

Ömer ÖZYİĞİT,

Antik Çatılarda Dere Kiremitleri 101

Rahmi Hüseyin ÜNAL,

Çeşme Köyü Camisi (Çeşme/İzmir) 117

ARKEOLOJİ-SANAT TARİHİ DERGİSİ V, (Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları), İzmir 1990

İÇİNDEKİLER

Hüseyin AKILLI,

Heykel Onarımı 1

Erol ATALAY,

Kolophon’da Bulunan Hellenistik Mezar Steli 9

Altan ÇİLİNGİROĞLU,

Gaziantep Müzesindeki Van-Urmiye Boyalıları 25

Bekir DENİZ,

Yöre Özellikleriyle Yozgat Kilimleri 45

Nurettin KOÇHAN,

Malazgirt-Tıkızlı Kalesi 87

İnci KUYULU,

Kırkağaç Çiftehanlar Camii 103

Zeynep MERCANGÖZ,

Bafa Gölü Kirselik’teki Manastır Kilisesi 117

Gönül ÖNEY,

Mısır’da Osmanlı Mimarisinin Sentezi 139

Ömer ÖZYİĞİT,

Alaturka Kiremidin Oluşumu 149

Rahmi Hüseyin ÜNAL,

Osmanlı Öncesi Dönemden Yayınlanmamış Üç Menzil Hanı 181

ARKEOLOJİ-SANAT TARİHİ DERGİSİ VI, (Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları), İzmir 1992.

İÇİNDEKİLER

Mükerrem (Usman) ANABOLU,

Batı Anadolu’da Bulunan Yiv (Oluk) li Frizli Yapılar 1

Yekta DEMİRALP,

Akşehir-Mâruf (Alanyurt) Köyü Şeyh Hasan Türbesi 6

Bekir DENİZ,

Manisa Yöresi Köy Ev Mimarisi 17

Bozkurt ERSOY,

Edirne Şah Melek Camii’nin Tanıtımı ve Mimari Özellikleri Hakkında

Düşünceler 47

İnci KUYULU,

Manisa Alaca (Hamza Bey) Hamam 63

Zeynep MERCANGÖZ,

Kapıkırı Adası’ndaki Manastır Kilisesi Üzerine düşünceler 73

Ömer ÖZYİĞİT,

Efes Müzesindeki Arkaik Dönem Sonu Buluntuları 91

Nuran ŞAHİN,

Korint Seramiğinde Heraldik Sphinx ve Kutsal Ağaç İkonografisi 107

Rahmi Hüseyin ÜNAL,

Kızılören Hanı Yakınındaki Yapının İşlevi Hakkındaki Gözlemler 129

SANAT TARİHİ DERGİSİ VII, (Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları),

İzmir 1994.

İÇİNDEKİLER

Rahmi Hüseyin ÜNAL, Açıklama

Lale BULUT,

Kabartma Desenli Samsat Ortaçağ Seramikleri 1

Şakir ÇAKMAK,

Belenardıç (Torapan) Köyü Camii (Güney/Denizli) 19

Halit ÇAL,

Zile Ulu Camii 27

Yekta DEMİRALP,

Nodar Hanı (Akseki-Bozkır) 53

Bekir DENİZ,

Anadolu Türk Dokuma Sanatında Cicim 59

Bozkurt ERSOY,

Osmanlı Şehir-İçi Hanları 75

Kıymet GİRAY,

Ali Avni Çelebi’nin Yaşamı ve Sanatı 99

Machiel KİEL,

Andre Andrejevic’ 1935-1991 Bosna İsâm Sanatı Tarihçisi 107

İnci KUYULU-Hilal ORTAÇ,

Hamza Baba Tekkesi ve Türbesi ile İlgili Gözlemler 111

Mükerrem KÜRÜM,

Kızılören Köyü (Afyon-Dazkırı) Konut Mimarisinden Bir Örnek:

Demirci Hacı Mehmet Evi 135

Zeynep MERCANGÖZ,

Akhisar Ulu Camii İçindeki Düğümlü Bizans Sütunları 145

Selçuk MÜLAYİM,

Kuzeyde Geyik Kültü ve Hayvan Üslubunun Doğuşu 163

Mehmet TUNÇEL,

Türkiye’de Mimari Mirası Koruma Anlayışı ve Koca Sinan Eserlerinden

Tekirdağ Rüstem Paşa Külliyesi’ndeki Gölgesine Bir Bakış 185

Rahmi Hüseyin ÜNAL,

Yukarı Kızılca Köyü Halil Ağa Camii Kitap Eleştirisi 211

Zeynep MERCANGÖZ,

The Architecture of the Georgian Church at Işhan 227

SANAT TARİHİ DERGİSİ VIII, (Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları), İzmir 1996.

İÇİNDEKİLER

Lale BULUT,

İzmir Camilerinde Alçı Süsleme 1

Şakir ÇAKMAK,

Eski Furunlu Köyü Hacı İbrahim camii (Bayındır/İzmir) 11

Ertan DAŞ,

Çeşme Mezarlığı’ndaki Mimari Tasvirli Mezar Taşları 21

Bekir DENİZ,

Belgeler Işığında Aksaray-Melik Mahmûd Gazi Hangâhı veya “Darphane”

Diye Bilinen Yapının Tarihlendirilmesi 33

Aghavnie JAMKOTCHİAN,

The Kütahya Pottery in Armenian Museums 45

İnci KUYULU,

Anadolu Selçuklu Kervansarayları ile Orta Asya Kervansaraylarının

Karşılaştırılmasına Yönelik Bir Deneme 51

Zeynep MERCANGÖZ,

Milas Müzesi’ndeki Bizans Ambon Elemanları

Some Elements of Byzantine Ambo in the Milas Museum 81

Gönül ÖNEY,

Türk Devri Eserlerinin Korunma Politikasında Sanat Tarihçilerinin

Sorumluluğu 99

Hakkı ÖNKAL,

Kanûnî’nin Türbesi 105

Pelin ŞAHİN,

Yenişehir, Şemaki Evi’ndeki Kalem İşi Nakışlar 111

Rahmi Hüseyin ÜNAL,

İncir Hanı 1993 Çalışmaları 117

SANAT TARİHİ DERGİSİ IX, (Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları), İzmir 1998.

İÇİNDEKİLER

Sait BAŞARAN

Orta Çağda Enez (Ainos) 1

Bekir DENİZ

Aksaray-Melik Mahmut Gazi Hangâhı (Darphane Kazısı) 13

Beyhan KARAMAĞARALI

Ani Tarihi ve Kazılarına Toplu Bakış 37

Haşim KARPUZ

Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Merkezi Tarafından Konya’da Yapılan Kazı ve Restorasyon Çalışmaları 43

Gülgün KÖROĞLU

1993-1996 Kazı Çalışmaları Işığında Ortaçağ’da Yumuktepe 59

C.S. LIGHTFOOT

Amorium-Hisarcık’ın Selçuklu ve Osmanlı Dönemlerine Ait Yerleşim ve Arkeolojisi 75

Yıldız ÖTÜKEN

Demre Aziz Nikolaos Kilisesi Kazısının Ortaçağ Araştırmalarına Katkıları 85

Sacit PEKAK

Niğde-Andaval (Aktaş)’daki Konstantin-Helena Kilisesi 103

Abdüsselâm ULUÇAM

Eski Erciş Çelebibağı Selçuklu Mezarlığı Kazıları 119

Rahmi Hüseyin ÜNAL

Beçin 1995 Kazısı 135

Turgay YAZAR-Tülin DEĞİRMENCİOĞLU

Ani Kazılarında Ele Geçen Baskı Teknikli Sırsız Seramikler 151

SANAT TARİHİ DERGİSİ’NİN X. SAYISINDA YER ALAN MAKALELERİN ÖZETLERİ

Osman AYTEKİN, “Artvin Hamamlı (Dolishana) Kilise Camii ve Güneş Saati”, s.1-9.

Çalışmada, Bağratlı Kralları’ndan II. Sumbath tarafından 954-958 yılları arasında inşa edilen ve daha sonra bir kısmı cami olarak kullanılan kilise-camii ile bu kilise-camiinde yer alan bir güneş saati tanıtılmaktadır. Artvin’in Hamamlı Köyü’nde yer alan bu yapı, yörenin İslâmlaşması ile birlikte birtakım tadilatlar yapılarak camiye dönüştürülmüştür.

Sedat BAYRAKAL, “Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü’nde, 1985-1999 Yılları Arasında Yapılan Lisans, Yüksek Lisans ve Doktora Tezleri”, s.11-20.

1980 yılında kurulan ve 1985’de ilk mezunlarını veren Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü’nde, 1985-1999 yılları arasında yapılan lisans ve lisansüstü tezlerin bir listesi verilmektedir. Kronolojik bir sıraya göre dizilen tez çalışmalarının mimari ağırlıklı olduğu dikkati çekmektedir. Tezler, mimari, mimariye bağlı süsleme (çini, tuğla, alçı, vitray), küçük el sanatları, resim vb. konulardadır.

Lale BULUT,